Jubileum 250 jaor

Wolfgang Amadeus Mozart sjrief in oktober 1764, op 8-jäörige laeftied, zieng uursjte symfonie.

(Grand Tour 1763-1766)

E jaor ieder is 'Wolfie' Mozart - mit z'n ouwersj en zuster Nannerl - vertrokke op hunne rees dur Europa, d'r Grand Tour. Ze vertrikke op 9 juni 1763 vanoet Salzburg. Ze gun o.a. nao Münche en Frankfurt, oë d'r 14-jäörige Johann Wolfgang von Goethe in 't publiek zit bie d'r jonge Mozart en z'n 5 jaor ouwere zuster Nannerl. Via Koblenz, Bonn en Kölle, sjpeule ze in september in Aoke vur prinses Anna-Amalia van Pruusje, 'n zuster van Frederik d'r Groëte. Van Aoke reze ze nao Luuk, via Gullepe en Voere, dus uvver d'r Koetsjweeg of Voereweeg:

(Van Aoke nao Luuk, via Gullepe en Voere)

Vanaf 5 oktober blieve ze i Brussel en wachte dao 'nne mond um op 7 november te sjpeule vur Gouverneur-Generaal Preens Karel va Lotharinge, d'r broor van Keizer Frans I; de Zuidelike Nederlande hoerte toen bie Oosteriek.
Op 15 november vertrikke ze nao Paries, oë ze sjpeule vur Kunning Louis XV. Vanaf april 1764 blieve ze i Londe, oë ze sjpeule vur Kunning George III. In oktober componeert Mozart zienge uursjte symfonie, in E mineur.

(Symfonie no.1, in E mineur, K 16)

Wolfgang en Nannerl woorte same gepresenteerd es 'woonderkeender' op d'r Grand Tour van '63 pies '66. Wie ze ouwer woorte, gong dat dus neet mie op en waor vur Wolfie 'n rieke muziekcarrière weggelag. Mè Nannerl moeg van Leopold neet mie vioël sjpeule, umdat 't e "instrument vur mansluuj" waor. Wal bleef ze piano sjpeule en goof ze muzieklis an keender tot ze in '84 trowde en later 3 keender kraeg. Wie ze in 1801 widvrow woord, is ze wer lis goon geve. Nannerl zou in 1829 eenzaam en bleend sjterve. In versjillende breve gief Wolfgang häör complimente vur häör aege composities, mè dao is helaas gaent van bewaard gebleve en Leopold meldt dao nix va in zieng rieke correspondentie.

(Nannerl, la soeur de Mozart)

Bekiek hie aander jubilea.

Breurs

Um sjporter te were, moste es uursjte gezengend zie mit e good en sjterk lichaam. Dat dit in de familie zit, is dus neet gek.

Goj vurbeelde zun de zusters Serena & Venus Williams in 't tennis, de breurs Frank & Ronald de Boer in 't voetbal en de breurs Michel & Ronald Mulder in 't sjaatse.

In 't fietsrenne zun d'r och genog vurbeelde:

(Breurs Schleck en Planckaert)

Breurs:
Schleck: Fränk & Andy - de bekindste breurs en de bekindste Luxemburgers in 't peloton
Planckaert: Eddy, Walter, Willy en hunne naef Jo - de bekindste in hunne tied
Kreder: Michel & Raymond en hunne naef Wesley - in 2015 alledriej actief bie OrangeTeam
Van Poppel: Boy & Danny en hunne pap Jean-Paul - (oet 1962, '88 en '93)
Janse van Rensburg: Reinardt & Jacques (Zuid-Afrikane)
Izzaguire: Ion & Gorka (Baske, vreuger bie Euskaltel)

Yates: Simon & Adam (Britte, zelfs twieling)

Velits: Peter & Martin (Slowake)
Herrada: José & Jesus (Sjpanjaarde)

Chavanel: Sylvain & Sebastien (Fransoze)
Feillu: Brice & Romain

Pineau: Jérôme & Cédric

Meyer: Cameron & Travis - Australiërs, troewes ging familie van Canadees Christian Meier

(Breurs Peter en Juraj Sagan)

Jongere Breurkes van hunne bekindere broor:
Mike & Niki Terpstra
Jérôme & Philippe Gilbert
Juraj & Peter Sagan
Dayer & Nairo Quintana
Sebastian & Sergio Henao
Dennis & Jelle Vanendert
Valentin & Maxim Iglinsky

Breurs boete 't peloton:
Theo Bos & Jan Bos (sjaatser)

(Zusters Emma & Laura Trott)

Zusters en zelfs 'n relatie in damespeloton:
Laura & Emma Trott (Britte), Emma hat 'n relatie mit Linda Villumsen (uursj Deens, noe Nieuw-Zeelands)

Broor & Zuster:
Paolo & Elisa Longo-Borghini ('t zuster e sjtuk succesvoller dan d'r broor, 3e op WK 2012)
Daniele & Rossella Ratto (woort juus wie Elisa 3e op 't WK, e jaor later, in 2013)

Sjoenbroor:
Wout Poels vriejt mit 't zuster van Pim Ligthart

(Naefkes Daniel Martin & Nicolas Roche)

Pap:
Steven Roche & Nicolas Roche en hunne naef Daniel Martin (Iere)
Francisco Moser & Ignatio Moser en hunne naef Moreno Moser (Italiane)
Jean-Paul van Poppel, bovve al geneumd
Eddy Merckx & Axel Merckx (Belsje)
Bernhard Hinault & Sebastien Hinault (Fransoze)
Erik Zabel & Rick Zabel (Duutsjers)
Raymond Poulidor & sjoenzoon Adri van der Poel & klingzoon Mathieu van der Poel
Gerrie Knetemann & Roxanne Knetemann

(Erik en zoon Rick Zabel)

Ging familie:
Steven Rooks & Stephen Roche - vreuger dach eech dat de Ingelsje 't verkierd oetsjpraoke..
Charly Gaul, och hievan dach eech dat ze aeglik Charles de Gaulle bedoelde..
Thomas Degand & Thomas de Gendt - zelfde oetsjpraok in 't Frans..
Daniel Martin & Tony Martin - de NOS sjprik ze allebei op 't Ingelsj oet..
Erik Dekker & Thomas Dekker - ging familie
Judith Arndt & Nikias Arndt - "weder verwandt noch verschwägert"
Xavier Moreno & Daniel Moreno - 'nne bekinde naam in Sjpanje, mè ging familie
Samuel Dumoulin & Tom Dumoulin - 'nne Franse naam, mè Tom is gewoen 'nne Sjeng
Samuel Sánchez & LuisLeon Sánchez - miest gebruukde naam in Sjpanje, mè ging familie
Giampaolo Caruso & Damiano Caruso - bekinde naam in Italië
De Breurs Meyer en Christian Meier - Australiërs en 'nne Canadees
Rolf Sörensen & Nicki Sörensen & Chris-Anker Sörensen ('65, '75, '84)
Thibaut Pinot, oetsjpraok liek op Pineau, mè dus ging familie
David de la Fuente neet verwarre mit dokter Fuentes (dae van Operación Puerto)
Lance Armstrong, ging familie van Neil Armstrong of Louis Armstrong

(Luis Leon Sanchez en Samuel Sanchez, ging familie)

Jubileum 450 jaor

(Alliantiewape Van Imstenrade-Bongert)

450 jaor gelaeje kroog Gerard van Imstenrade de 'Heerlike Rechte' uvver Mhaer en moeg zich dus vanaf toen 'Hiër va Mhaer' neume. Mhaer waor vanaf 1564 'n 'Hiërlikhaed', 'n min of mië zelfsjtandige besjtuurlike aenhaed. Op keerkelik niveau zou Mhaer nog bekans 'nne hovve iëw (tot 1658) bie de parochie Voere hure, mè de kesjtiëlhiëre kroge hiemit oonder andere de 'hoëge jurisdictie'. Zie moegte vanaf toen d'r doëdsjtraof oetsjpreke uvver 'halszake'; get oevur me uursj nog nao Voere moes goe.

(Eupening 2011 - - Galg va Mhaer)

Um dit an de (analfabete) bevolking en reizigers dudelik te make, koes me natuurlik gae gebruuk make van naamburdsjes, grenspäöl of gesjreve berichte. Me gebruukde symbole en beeltenisse, dus woord in dae tiëd 'n galg geplaatsj in 't utersjte peuntsje van die Hiërlikhaed. Zo leet me waete wie groët dit gebied waor en dat 't zelfs pies dao leep, es e soort grenspaol en me leet waete dat d'r daadkrachtig woord opgetroje. D'r is alling gae eenkel bewiës gevoonde dat die galg och ooit ech gebruuk is gewore. Mhaer waor dus vurral e rustig klae durpke. Op de plaatsj van die galg sjtaet noe 'n 'landmark', umdat me 'n echte galg get te luguber voond, sjtaet d'r e raad op 'n sjtang, get wat vreuger gebruuk woord um de 'geradbraakte' tentoën te sjtille en de kraoje zalle daova genote hubbe. Dit monument is 3 jaor gelaeje geëupend, mit hulp van de sjutteriej, want toen waor 't mit name de sjutteriej die mitholp mit ordehandhaving en terechsjtillinge. 't Is dan och neet gek dat 't oprichtingsjaor truukgaet tot 1567, mer 3 jaor náo 't verkriege van die Hiërlike Rechte. Die Hiërlikhaede zun troewes opgeheve in d'r Franse Tiëd, toen woord 't de Gemeente Mhaer, in 't Departement van de Neder-Maas, dat later de Provincie Limburg zou goon heesje.

(Wape bovve de poort)

Al in 1560 wurd Gerard van Imstenrade in officiële documente 'Hiër va Mhaer' geneumd. Dit is warsjienlik 'n sjriëffaot, want zienge pap wurd e paar jaor later nog besjeije 'Jonker' en 'Erfvoucht tot Mheer' geneumd. In 1555 wurd Keizer Karel V opgevolg dur zienge zoon Filips II en behuurt Mhaer dus tot Sjpanje. Kunning Filips II mak in 1564 per Kunninklik Besjluut va Mhaer 'n échte Hiërlikhaed. Dit waor vur Gerard neet zoonder koste en d'r Kunning hou 't geld hel nudig, want och aander gebiede in de buurt woorte in dae tiëd 'n Hiërlikhaed. 't Is wal opvallend dat Gerard de Hiërlike Rechte kriet en neet zienge pap Jan, dae pas 5 jaor later zou sjterve. Mesjien is dit gedoe um vraegel uvver de erfenis te vurkomme. Gerards zoon Winand lut es Hiër va Mhaer in 't Twelfjäörig Besjtand (1609-1621) de hoeve roond 't kesjtiël boewe en sjeenkt in of roond 't jaor 1617 d'r zilvere voggel an de sjutteriej. 't Alliantiewape van Winand en zieng vrow Mechtild is dan och truuk te veende bovve de poort van de hoeve en op 't sjildsje dat oonder dae voggel hingt.

(Galg va Mhaer)

Bekiek hie aander jubilea.