Religieus of Spiritueel

Religie, mesjien ing van de miëst fascinerende aspecte van d'r miensj. Me wat is 't aegelik?

Veer deenke uvver 't algemeen dat luuj in vreuger dage vol zote mit vraoge uvver hun umgeving. 't Is vur e groët deel begonne in de Neolitische Revolutie. De wat? D'r tiëd dat luuj van jage uvvergonge nao landboew. Bie 't jage hubse neet zoe ziër gode nudig, me vurral krach, sjnelhaed en behendighaed. Me este d'n ete verboews in plaatsj van vings, dan hubse ander krachte nudig. De zon, d'r renge, d'r baojem en die bepaalse neet zelf. Of de zon edere dag opkump, of 't op tiëd rengent, of d'r weenter uvverwonne wurd, dat zalle wal hoëger machte bepale. Vur gun d'r dus vanoet dat 't dit soort vraoge en oonmach is, die d'r vur gezurg hat dat luuj op zeuk gonge nao antwoorde, nao wieste die kins beïnvloede. Zoe hubbe ze ooit verzonne dat oonwaer kump van 'nne god dae uvver de wolke vuurt mit zienge sjtriëdwage en dae 'nne bliksemflits nao oonder broejt. En 'nne andere god hat de weld gemak, die plat is, mit 'nne hiemel d'rbovve en 'n hil d'roonder. Oondertusje waet vur ummer better wie 't waer inae zit en wie de weld ech is ontsjtange.

Eech deenk juus dat 't neet de vraoge, me de antwoorde zun, die de oorzaak van religie is. Religie sjtaet geliek an mach. Spiritualiteit sjtaet juus geliek an vriejhaed, me dao uvver later mië. Juus die mach is ouwer es religie. Vur waore - en zun nog ummer - gewoen 'nne groep ape. Vur zun sociaal dere die in groepe laeve en die 'nne leider nudig hubbe. Kiek mer 'ns nao de alfamennekes bie gorilla's. D'r leider hat vur zieng mach motte vechte, heë zal ze vas motte houwe en motte verdedige tengenuvver oetdagers. Precies dit fenomeen zieste bie religies. 't Feit alling al dat de groetste religies monotheïstisch zun, sjtaet symbool vur dat alfamenneke. Dae god sjtaet geliek an d'r leider. De miëste leiders lotte zich och kroëne of egaal get, um mer die mach te legitimere. "Kiek mer, eech bin gekoze dur god, um euch te leide!"

(American Jesus, Bad Religion)

Väöl revoluties gun dan och gepaard mit 'n ander religie. De ouw religie legitimeert op alle vlakke de besjtaonde machhubbers. Wilse de mach uvverneme, dan kinse neet op diezelfde religie boewe, me zalse 'n nuuj nudig hubbe. Zoe gong de Franse Revolutie gepaard mit 'n anti-religie. Alle bezit van de keerk woord geconfisceerd, gaestelike moeste 'n eed aafligke en andersj gonge ze oonder de guillotine, juus wie d'r ouwe machhubber: Louis XVI. Och de socialistische / communistische revoluties zun anti-religieus. En de reformatie in d'r 16e iëw boewt op d'r zelfde god, me ziet alle ouw katholieke symboliek es heidens of ketters. Dat zun namelik typische wäörd um luuj oet te sjlete, die neet in dienge god geleuve.

Geleufse neet in ozze god? Geleufse neet dat de weld in 6 daag gemak is? Geleufse neet dat de weld plat is? Geleufse neet dat alle luuj vurkomme oet Adam en Eva, die 2 zoëne kraoge, oëvan d'r aene d'r andere vermoorde? Dan biste 'nne ketter, dan zalse branne in de hil en es opwermer zalse hië op Aerd och alvas brenne!

Geleufse nog ummer in die ouw religie? Die beum en bronne veriëre? Dan biste 'nne heiden en moste bekiërd were! Ofse 't noe wils of neet. Zoe hat Karel de Grote haof Europa veroverd en oonder gods (of zieng aege) gezag geplaatsj. Bie de Sakse waor Karel dudelik: bekiëre of d'r doëd. Karel zou zoe'n 4500 Sakse 'nne kop klinger gemak hubbe, umdat ze neet in zienge god woolte geleuve en gedupt woolte were. E paar jaor later zou Karel dur d'r Paus (d'r plaatsjbekleijer van god op Aerd) gekroënd were tot Rooms Keizer. Ederaen dae in dae god geleuft (alle ander luuj zun al doëd), geleuf dus och in Karel en oonderwerpt zich daodur an hem.

Hulse deech neet an gods (os) raegels, dan biste verdoemd en kumse neet in d'r hiemel. In feite zun al die raegels, 10 geboden, 7 hoofdzonden enz. enz. allemaol d'r vur gemak um deech tot sjlaaf te hotte. De mos en zals gehoorzame! Este werkelik dur dae god besjtraof wurs vur dieng zun, vurwat mot dat dan och nog 'nne kiër hië op Aerd? Dat bewies dat d'r ginge god is, me dat 't puur um mach op Aerd driejt. Mach mot gelegitimeerd were en dao is religie de perfecte oplossing vur. Bie religie gaet 't dus neet um de vraog, me um 't antwoord.

Religie = Mach.

Spiritualiteit is aegelik 't zelfde wie religie, dezelfde laevesvraoge en d'rzelfde twiefel, me ander of zelfs ging antwäörd. Spiritualiteit is 't tengenuvvergesjtilde va mach. De sjtils deech dezelfde vraoge, me d'r is gae miensj dae vur deech bepaalt wat 't antwoord is. Dat verzinse zelf of de luts 't ope. Bie oosterse religies, ouw keltische religies en zoeget wie 't boeddhisme of humanisme, oë gaene leider (mie) bovve sjtaet, die zun spiritueel, me neet religieus.

Noe zouwse mesjien deenke dat eech get tenge religie hub. Dat is neet gans woër. 't Huurt bie d'r miensj en zal ummer blieve besjtoon, in welke vurm dan och. In de miniserie "Napoléon" besjprik d'r aansjtaande keizer de kroëning mit d'r Paus. Ze hubbe 'n geweldige discussie uvver god en religie. 't Begint mit 't feit dat Napoleon zichzelf zal krune, terwiel normaal d'r Paus dat daet, me dae is alling aanwezig um zieng heersjappiej te zengene. D'r Paus vrug 'm vervolges of e d'r zenge van hemzelf of van god wil en hee verwiet Napoleon dat dae 'religie' en 'god' verwart. Me Napoleon zaet dat heë juus 'n oondersjiët mak tusje die twie: 'n theorie: 'god' en 'n zekkerhaed: 'religie'. Napoleon liegk daonao oet dat vur bis zoonder god kinne, me neet zoonder religie, dat hat de Franse Revolutie en de Terreur beweze.

Dante

't Litste leedsje gaet uvver e geweldig book. Roond 1300 sjrief Dante Alighieri oet Florence "La Divina Commedia", de Goddelike Komedie. Dit is gaene 'comedy', me komedie is e verhaol dat good aaflup, in tengesjtilling tot 'n tragedie. Dit book wurd aeglik gezie es 't hoegtepunt oet de middeliewe en es 't begin van de Italiaanse taal.

In dat book besjrief Dante (hee wurd ummer mit zienge väörnaam geneumd) wie hee roondgeleid wurd dur 't hienaomaals, dur d'r Romeinse dichter Vergilius. De vursjtilling van d'r Hiemel en Hil zun ummer oetgebreider gewore in de middeliewe en vur kriege dur Dante 'nne kiek op wie m'n toen dach uvver die dinge. Zoe miengt hee al dat de weld roond is, mit 'n bewoende hilf en an d'r andere kant alling mer zië. De bewoende weld hat 3 continente mit Jeruzalem es middelpunt. Midde in de Aarde is de Hil, want dao is Lucifer heengebroejt. Daodur oontsjtoond an d'r andere kant van de weld d'r Louteringsberg. De Hil hat volges Dante 9 kringe, naogelang de zun die begange zun, mit d'r biepassende sjtraof. D'r Hiemel hat och 9 laoge, um de weld heen, dus wie hoeger, wie better.

't Book is gesjreve op rijm, mit hiel väöl getallesymboliek. Allemaol um 't nog hilliger te make. Zoe hat 't book 3 hoofsjtukke (Inferno, Purgatorio en Paradiso = Hil, Vagevuur (of Louteringsberg) en Hiemel), eder besjtaet oet 33 'canti' plus 1 inleidend, zoedat 't totaal op 100 kump. Die canti besjtun wer oet terzine, 3-raegelige verze, mit es sjema: ABA, BCB, CDC enz. Verwiezend nao de 3-aenhaed en d'r laeftied dat Jezus sjtorf (33).

Es uursjte reist Dante mit Vergilius nao de Hil, 't Inferno. Bie d'r ingank sjtaet de teks: "Lot vare alle hoop, este hie binnegaes (Lasciate ogni speranza, voi ch'intrate of Abandon all hope who enter here)".

Es uursjte kump e in 't Limbo, 't vurgeborchte, d'r uursjte kreenk. Dao zitte de heidene die niks misdoon hubbe, me umdat ze neet gedupt zun, were ze och neet gekweld, ze motte alling laeve in duusternis. Socrates, Plato en Saladin zitte dao.

D'r volgende kreenk is vur de wellustige, die vurgedreve were dur 'nne iewige sjturm, zoe wie Cleopatra. D'r 3e kreenk is vur de vraatzuchtige, die gemarteld were dur Cerberus. In d'r 4e kreenk motte de hebzuchtige en verkwisters zjoër dinge zinloos heen en weer sjlaepe. De rivier Styx is d'r 5e kreenk, dao in zitte de agressievelinge die zich iewig bevechte en oonder water liegke de wrokkige.

Ze komme ummer deper in de Hil en gun noe de Sjtad van Dis binne. D'r 6e kreenk is 'n grafveld mit brannende ope grave, oe de ketters in liegke. In d'r 7e kreenk lieje de geweldplegers in 3 versjillende dele: in d'r uursjte liegke die wat geweld gepleeg hubbe tenge andere, lichamelik of hun bezit, in 'n kolkende bloodrivier, bevurbeeld Atilla de Hun. 't 2e Gedeelte is 'nne busj van zelfmoordeners die verandere in beum en gekweld were dur harpijen die hun sjerpe klauwe in de tek zitte. 't 3e Deel is 'n woestijn, dao renne de geweldplegers tenge God, de natuur en de kuns roond es d'r vuur op hun rengent.

D'r 8e kreenk, Malebolge, is vur de bedregers, verdeeld in 10 dele:
1. Verleiders en koppelers renne in tengegesjtilde richting, opgezjweept dur duvele.
2. Vliejers liegke in e bad vol drek.
3. Simoniste en 'n aantal pause zun levvend begrave en alling hun brennende veuj sjteke bovve d'r groond oet.
4. Magiërs, hekse en zieners laope roond mit hunne kop achtersjteväör op d'r nak.
5. Corrupte politici en ambtenerre liegke in e bad van kokend pek, belaag dur duvele.
6. Huichelers laope in loej pieje. Kajafas liegk dao in kruushouding geneggeld op d'r groond.
7. Deve ontbranne en herrijze wer oet d'r esj en were opgejaag dur sjlange.
8. Sjlechte raodgevers brenne, oe oonder och Odysseus, van 't Peerd van Troje.
9. Schismatici were vermeenk dur 'nne duvel mit e zjwaard, zoe wie Mohammed.
10. Alchemiste en vervalsjers lieje gruwelike kwaole.

In de Cocytus, d'r 9e kreenk van de Hil, zitte de verraojers vasgevrore in e meer van ies. De 4 dele zun verneump nao bekinde verraojers:
1. Caïna, verneump nao Kaïn, verraojer van familie.
2. Antenora, verneump nao Antenor van Troje, landverraojer.
3. Ptolemaea, verneump nao Ptolomaeus, verraojer van gaste.
4. Judecca, verneump nao Judas, verraojer van zienge maester, och Brutus en Lucifer zitte dao in.

Mishurt Forkort

En op dag 35 is 't tied vur e paar 'misheard lyrics':

(History of Misheard Lyrics)

(O Fortuna)

(Wishmaster)

(Even Flow)

De teks liek soms lestig, me de basis van bekans alle leedsjes is: 'Four Chord'

(Axis of Awesome - 4 Chord Songs)